E-book over spelen en autisme

Kinderen met autisme spelen anders dan kinderen zonder autisme, maar toch ook weer hetzelfde. Er is een e-book hierover uitgebracht wat veel achtergrondinformatie en praktische handvaten geeft om hier mee om te kunnen gaan.

Dit boek biedt een diepgaande en praktische kijk op hoe spelen – een vanzelfsprekend sociaal gegeven voor de meeste kinderen – vaak niet vanzelfsprekend is voor kinderen en jongeren met autisme. De auteur benadert dit thema met veel respect voor de eigenheid van het kind en schuift af van het idee dat er universele oplossingen zijn.

In plaats daarvan pleit ze voor maatwerk en een dubbele benadering: enerzijds het aanpassen van de omgeving en spelcontext, anderzijds het geleidelijk aanleren van sociale vaardigheden.

Spelen hoeft niet altijd een sociale of educatieve functie te hebben. Ook voor kinderen met autisme mag het gewoon leuk zijn! Hiervoor moeten we wel met wat specifieke zaken rekening houden.

Sterke kanten van kinderen met autisme

Kinderen met autisme hebben vaak een sterk oog voor detail en een uitstekend visueel geheugen. Ze denken logisch en stapsgewijs, wat hen goed maakt in puzzels, bouwspellen of strategie. Hun interesses zijn intens en diepgaand, en kunnen dienen als krachtige motivatiebron. Ze zijn vaak eerlijk, rechtvaardig en volgen regels nauwgezet. Door hun unieke kijk op de wereld brengen ze ook creativiteit en originaliteit in spel en interactie.

Voorbeelden uit het boek

Katrien – starten lukt niet zonder aansporing

Katrien tekent schitterende anime-figuren, maar thuis op haar kamer raakt ze moeilijk op gang. Zonder een externe prikkel, zoals een aanmoediging of een duidelijke startstructuur, begint ze niet uit zichzelf. Ondanks haar talent is ze dus sterk afhankelijk van de aanwezigheid van een begeleider. Haar motivatie en vaardigheid zijn er wel, maar het “starten” vraagt begeleiding op maat.

Anton – structuur brengt rust in de speelhoek

Anton heeft moeite met het verdragen van de nabijheid van andere kinderen. Hij duwt hen weg als ze te dicht in zijn buurt komen. Sinds er met tape vakken op de vloer zijn afgebakend, weet ieder kind waar zijn eigen speelplek is. Dit simpele visuele hulpmiddel zorgt ervoor dat Anton zich veiliger voelt en rustiger kan meespelen in dezelfde ruimte.

De sociale niveaus bij kinderen met autisme

Wat het boek bijzonder maakt, is de focus op sociale niveaus als leidraad voor het ondersteunen van spelontwikkeling. Het benadrukt dat niet elk kind start bij “samen spelen” en dat vaardigheden zoals nabijheid verdragen, beurt nemen of regels volgen eerst afzonderlijk versterkt moeten worden.

De sociale niveaus zijn contextafhankelijk en niet universeel toepasbaar: een kind kan op verschillende momenten of plaatsen op een ander niveau functioneren. Dit vraagt voortdurende observatie en aanpassing. Een kind kan bijvoorbeeld in de klas wel beurt nemen, maar op de speelplaats daar nog moeite mee hebben.

Daarnaast biedt het boek een genuanceerd tegengewicht voor de vaak te hoge verwachtingen die de maatschappij stelt aan het sociale functioneren van kinderen met autisme. Er wordt duidelijk gemaakt dat alleen kunnen spelen net zo waardevol kan zijn als sociaal spel, zeker in het licht van zelfstandigheid en rust. Samen spelen is een vaardigheid die geoefend kan worden en waar meer tijd voor nodig kan zijn om dit tot ontwikkeling te brengen.

De auteur pleit dan ook voor doelgerichte ondersteuning via visuele hulpmiddelen, gestructureerde oefening en bewuste afbouw van fysieke nabijheid van volwassenen.

Zo leren kinderen vanuit een veilige basis vertrouwen op zichzelf en hun omgeving, en ontstaat er spel waarin zowel zelfstandigheid ontwikkelen als plezier hebben samenkomen.