Savouring – Stilstaan terwijl het goed gaat

Deze keer gaat het om psychologische onderzoeken naar savouring. Dit wordt ook wel geschreven als savoring in het Amerikaans Engels.

Savo(u)ring – wat is dat?

Kort gezegd: het betekent dat je expres nadenkt over wat er goed is gegaan en dat je daar even bij stil blijft staan. Je neemt een klein “feestmomentje” voor jezelf en voor jouw cliënt.

Savouring is in de psychologie een vorm van positieve emotieregulatie: bewust aandacht geven aan een positieve ervaring (nu, later als herinnering, of in verwachting) zodat je de intensiteit en/of duur van het positieve gevoel vergroot.

Wat onderzoek lijkt aan te tonen is dat het veel effectiever is om bewust op zoek te gaan naar de positieve ervaring voordat deze plaatsgevonden heeft. Vooral het actief opmerken en mogelijk maken van positieve ervaringen krijgt in recent onderzoek steeds meer aandacht.

Waarom is dit relevant?

We kennen allemaal de sterke noodzaak van onze mensen met autisme om bewijs te hebben voordat ze kunnen geloven dat iets echt zo is. Daarnaast hebben ze door allerlei negatieve ervaringen in hun leven meestal meer dan genoeg overtuigend bewijs verzameld dat ze het echt niet kunnen.

We spreken dan van een laag zelfbeeld. Hoe kan je het echter een té laag zelfbeeld noemen als gebaseerd op iedere ervaring die je hebt het wel degelijk een realistisch zelfbeeld is? Savouring verandert het verhaal niet, maar voegt nieuwe ervaringen toe aan de bestaande referentiekaders waarop dat verhaal is gebaseerd.

Technieken die je vanuit savouring kan inzetten kunnen daarom helpen om nieuw bewijs te verzamelen dat er ook positieve dingen aan het zelfbeeld toegevoegd kunnen worden.

Drie kleine manieren om savouring toe te passen

Het effectiefst is als je een vorm vindt die bij jezelf en bij jouw cliënt passend is, in een taal en vorm die je samen gekozen hebt. Om jullie op weg te helpen hebben we hier een drietal kleine oefeningen die je kan uitproberen.

1. Bewijszin (verleden)

• Schrijf of zeg één zin: “Dit lukte omdat …”
• Vul in met actie + omstandigheden (niet gevoel).
• Bewaar de zin (notitie, telefoon, schrift).
• Zo leg je een naslagwerk met concreet bewijs aan waar je op kan terugkijken.

2. Stopmoment (heden)

• Na iets dat lukt: stop 20 seconden.
• Zeg (hardop of in je hoofd): “Dit ging goed.”
• Noem één concreet detail dat werkte.
• Ga dan pas verder.

3. Volgende-keer-haakje (toekomst)

• Kies één element uit een succes.
• Maak er deze zin van: “De volgende keer wil ik dit zo weer doen.”
• Niet verbeteren, alleen herhalen.
• Stop daarna.

Er zijn veel meer manieren waarop je dit kan doen! Het gaat er vooral om dat je echt iets doet wat natuurlijk voelt voor zowel jezelf als jouw cliënt.

Valkuilen en hoe je ermee omgaat

Vanuit een anders werkend autistisch brein kan het zijn dat je tegen een aantal specifieke uitdagingen aanloopt. Zoals:

“Ik voel niet zoveel” – moeilijk benoemen, ook alexithymie-achtig.

Oplossing: niet focussen op “blije emotie”, maar op neutrale signalen, zoals: rust in schouders, adem zakt, hoofd stiller, energie 3% hoger.

“Als ik het vier, verpest ik het” – de angst dat het straks weer misgaat.

Oplossing: Beschrijf savouring als data verzamelen, niet als voorspelling. “Dit moment bestond, dit werkte, punt.”

Overprikkeling – de zintuigelijke en geestelijke overweldiging waardoor het als teveel voelt.

Oplossing: savouring hoeft niet “groots”. Het kan juist prikkelarm: één zin opschrijven, één foto, één slok thee met aandacht, één stickertje plakken, één gekke meme sturen over de app.

Deze valkuilen laten zien dat savouring geen vaste methode is, maar een houding die meebeweegt met wat iemand nodig heeft.

Conclusie

Savouring vraagt geen groot optimisme en geen extra vaardigheden. Het vraagt vooral aandacht: even stoppen, benoemen wat werkt en dat niet meteen weer loslaten. Juist bij mensen met autisme, voor wie ervaringen zwaar wegen, kan dit helpen om het verhaal over zichzelf langzaam te verbreden. Niet door het moeilijke te ontkennen, maar door het goede niet te laten.